Porzeczka czerwona

Jest krzewem dorastającym do wysokości 1,5 metra, o zielonych liściach, pokrytych żółtawymi gruczołkami żywicznymi. Kwitnie w kwietniu lub maju, jego kwiaty są zebrane w grona, mają drobne płatki i w zależności od odmiany barwę żółtawą, zielonkawobrązową lub czerwonawą. Owoce, również zebrane w grona, są czerwone, kwaskowate w smaku.

Owoce czerwonej porzeczki zawierają mniej cukru od innych owoców, mają natomiast dużo kwasów organicznych, a szczególnie kwasu cytrynowego. Duża zawartość potasu wspomaga zapobieganie i leczenie nadciśnienia tętniczego. Mają dużo błonnika, który wspomaga funkcjonowanie jelit, wzmagają również apetyt. Czerwone porzeczki są bogate w witaminę C, która ma właściwości przeciwutleniające i pomaga zwalczać wolne rodniki. Zawierają też witaminy B, PP, żelazo, wapń, fosfor, a także garbniki. Wspomagają pracę układu odpornościowego, regulują też poziom cukru i cholesterolu we krwi. Oprócz właściwości zdrowotnych, mają również właściwości pielęgnacyjne - działają ściągająco, tonizująco i antybakteryjnie, dlatego są polecane osobom z cerą tłustą i trądzikową.

Owoce możemy spożywać surowe, prosto z krzaka lub dodawać do różnego rodzaju deserów. Doskonale nadają się również na przetwory - można robić z nich dżemy, soki, kompoty i galaretki. Można z nich robić także wina i nalewki.

Czerwone porzeczki są bardzo łatwe w uprawie, a w porównaniu do porzeczki czarnej są bardziej mrozoodporne i mniej wrażliwe na choroby. Nie wymagają wielu starań, więc warto posadzić kilka krzewów w ogrodzie, bo dzięki temu przy niewielkim nakładzie pracy będziemy mieć w lecie świeże, zdrowe i smaczne owoce.

Wymagania glebowe i klimatyczne

Czerwone porzeczki nie mają dużych wymagań. Będą rosły na prawie każdej ogrodowej glebie, z wyjątkiem wapiennych. Jednak najlepiej będą owocowały, rosnąc na podłożu piaszczysto-gliniastym, lekko kwaśnym, o pH 5,5-6,5. Lubią stanowiska słoneczne, ale mogą rosnąć też w lekkim zacienieniu. Są całkowicie mrozoodporne.

Sadzenie

Ziemię pod uprawę porzeczek warto przygotować wcześniej, ponieważ krzewy będą rosły w jednym miejscu przez wiele lat. Trzeba oczyścić z teren z chwastów, bo później trudniej będzie się ich pozbyć. Należy zwrócić uwagę zwłaszcza na chwasty wieloletnie, takie jak perz, powój czy oset. Aby je usunąć, przekopujemy glebę za pomocą wideł płaskozębnych i wyciągamy wszystkie kłącza i korzenie. Dobrze jest też sprawdzić pH gleby za pomocą kwasomierza i w miarę potrzeb wykonać zabieg odkwaszania lub zakwaszania. Przed sadzeniem warto wzbogacić glebę w substancję organiczną - można użyć obornika ( zarówno przekompostowanego, jak suszonego czy granulowanego), kompostu lub wermikompostu. Można też w sezonie poprzednim wysiać na nawóz rośliny zielone, na przykład gorczycę. Stosowane nawozy należy zawsze przemieszać z wierzchnią warstwą gleby za pomocą wideł lub szpadla.

Sadzonki z doniczek możemy sadzić przez cały sezon wegetacyjny, natomiast krzewy z gołym korzeniem najkorzystniej jest posadzić jesienią, w październiku lub listopadzie. Porzeczki szybko rozpoczynają wegetację, więc sadzone wiosną mogłyby nie zdążyć się ukorzenić. Jeśli jednak nie zdążymy jesienią, wiosną sadzimy je najwcześniej, jak to jest możliwe, gdy tylko ziemia rozmarznie i obeschnie. Wybieramy sadzonki ze zdrowym systemem korzeniowym i co najmniej trzema pędami. Sadzimy je około 5-10 cm głębiej, niż rosły w szkółce - z części pędów przysypanych ziemią roślina wypuści w ciągu lata korzenie, więc dzięki głębszemu sadzeniu wzmacniamy system korzeniowy roślin. Po posadzeniu ziemię wokół roślin obciskamy i podlewamy. Pędy przycinamy, pozostawiając po 2-3 pąki. Odstępy między krzewami powinny mieć około 1,2-1,5 m, a jeśli sadzimy je w rządkach, najlepsza odległość między rzędami to około 1,5-2 metry. Porzeczki można też sadzić na rabatach mieszanych w połączeniu z roślinami ozdobnymi.

Odmiany

Jest ich bardzo dużo, można więc posadzić kilka o różnym okresie dojrzewania, dzięki czemu wydłużymy sobie czas, w którym możemy korzystać ze świeżych, zrywanych prosto z krzaka owoców. Między innymi są to: Detvan, Jonkheer van Tens, Junifer, Rosetta czy Rovada.

Formy pienne

Oprócz popularnych, krzaczastych form porzeczek możemy również posadzić formy pienne, które są wyprowadzone w pień lub szczepione wysoko na pędzie. Możemy uprawiać je wtedy nawet w małych ogródkach, gdzie na duże krzaki nie byłoby miejsca. Pod krzewami w formie piennej można posadzić inne rośliny, na przykład niskie byliny lub krzewinki okrywowe. Można również uprawiać je w donicach. Formy pienne pielęgnujemy tak samo, jak krzaczaste, podobnie przycinamy również koronę. Należy jednak w ich przypadku pamiętać, aby po posadzeniu wbić obok palik i przywiązać do niego porzeczkę. Korona może obciążać krzew, zwłaszcza w okresie owocowania - jest wtedy sporo cięższa i może spowodować przechylanie się lub nawet złamanie krzewu.

Pielęgnacja

Ściółkowanie

Dobrze wpływa na wzrost i rozwój krzewów. Można ściółkować krzewy agrotkaniną, agrowłókniną lub wysypać korą sosnową. Porzeczka lubi wilgoć w podłożu, a ściółka ogranicza parowanie wody i dłużej utrzymuje wilgotną glebę. Hamuje też wzrost chwastów.

Odchwaszczanie

Jeśli nie stosujemy ściółki, ziemię wokół porzeczek należy regularnie odchwaszczać. Chwasty możemy wyrywać je ręcznie lub użyć motyczki lub kultywatora, który dodatkowo spulchni glebę.

Nawożenie

Porzeczki w trakcie uprawy możemy zasilać nawozami organicznymi (obornik, kompost, wermikompost) lub mineralnymi. Pamiętajmy, że porzeczka jest wrażliwa na chlorki, więc stosujemy tylko nawozy ich nie zawierające. Można skorzystać z dostępnych w centrach ogrodniczych nawozów specjalnie przeznaczonych do nawożenia krzewów owocowych. Mają one odpowiednio dobrane i zbilansowane składniki.

Podlewanie

Porzeczki mają dosyć duże wymagania wilgotnościowe i są wrażliwe na suszę. Możemy monitorować wilgotność gleby za pomocą wilgotnościomierza i w miarę potrzeb podlewać krzewy. Do podlewania najlepiej używać deszczówki, którą możemy zbierać w specjalnych beczkach czy pojemnikach.

Przycinanie

Porzeczka czerwona zawiązuje pąki na krótkopędach. W drugim roku po posadzeniu wybieramy 4-5 silnych pędów i skracamy je na wysokości około 40 cm. W kolejnych latach podobnie postępujemy z nowymi pędami jednorocznymi. Pędów starszych nie skracamy. Najładniejsze owoce wyrastają na gałązkach dwu- i trzyletnich. Należy więc zostawić kilka pędów w każdym roku, a starsze usuwać u nasady. Wycinamy wszystkie pędy starsze niż pięcioletnie, ponieważ pozostawienie ich powoduje skrócenie gron. Na bieżąco usuwamy pędy słabe, uszkodzone, pokładające się na ziemi oraz porażone przez choroby i szkodniki. Cięcie najlepiej wykonywać latem, po zakończeniu owocowania. Krzewy czerwonej porzeczki, nawet jeśli są prawidłowo przycinane, szybko się starzeją. Po 7-8 latach dobrze jest więc je odmłodzić. W tym celu ścinamy jesienią wszystkie pędy około 5 cm nad ziemią. Przycięte krzewy w pierwszym roku odrastają, a owocować zaczynają w drugim roku po przycięciu.

Rozmnażanie

Czerwone porzeczki możemy rozmnażać przez sadzonkowanie lub odkłady. W pierwszym przypadku sadzonki pobieramy jesienią. Wybieramy i wycinamy silne, zdrowe pędy. Do wiosny przechowujemy je w suchym, chłodnym miejscu, najlepiej zadołowane w piasku, który utrzymujemy w ciągłej wilgotności. Wiosną pędy tniemy na odcinki o długości około 20 cm i wkładamy do gruntu tak, by nad ziemią wystawał jeden pąk.

Przy rozmnażaniu z odkładów wybieramy zdrowy, jednoroczny pęd, rosnący nisko nad ziemią. Przyginamy do go ziemi, umieszczamy w wykopanym wcześniej płytkim rowku, przytwierdzamy do podłoża za pomocą wygiętego drutu i przysypujemy ziemią. Przed zasypaniem można pęd naciąć i posypać preparatem przyspieszającym ukorzenianie, tak zwanym ukorzeniaczem. Przez cały sezon należy regularnie podlewać odkłady. Jesienią sprawdzamy, czy wytworzyła się dostateczna ilość korzeni. Jeśli tak, odcinamy pęd od rośliny macierzystej i sadzimy go w nowym miejscu. Jeśli korzenie są zbyt małe, trzeba pozostawić pęd na kolejny sezon i odciąć go dopiero następnej jesieni.

Zbiór i przechowywanie

Owoce zbieramy w zależności od odmiany od końca czerwca do początku sierpnia. Zrywamy całe grona. Porzeczki powinny być zbierane w okresie pełnej dojrzałości. Ponieważ są trwałe i mogą pozostawać na krzewie nawet przez kilka tygodni, nie musimy zbierać ich od razu, ale możemy robić to stopniowo, w miarę potrzeb. Należy jednak zebrać owoce, zanim same zaczną opadać. Można przechowywać je w chłodnym miejscu przez około dwa tygodnie. Porzeczki można również mrozić.

Choroby i szkodniki

Porzeczki są narażone na działanie różnego rodzaju chorób i szkodników. Do ich zwalczania możemy stosować różnego rodzaju preparaty naturalne lub chemiczne. Pamiętajmy, aby zawsze środki te stosować zgodnie z zaleceniami na etykiecie. Do najczęstszych chorób i szkodników czerwonej porzeczki należą:

Choroby:

  • rewersja porzeczki czarnej
  • antraknoza liści porzeczek
  • biała plamistość liści porzeczek
  • rdza wejmutkowo-porzeczkowa
  • amerykański mączniak agrestu
  • szara pleśń

Szkodniki:

  • wielkopąkowiec porzeczkowy
  • przędziorek chmielowiec
  • przeziernik porzeczkowiec
  • czerwce
  • zwójka różoweczka
  • krzywik porzeczkowiaczek
  • mszyce (porzeczkowa, porzeczkowo-czyściecowa)