Trawnik w ogrodzie

Trawnik jest bardzo istotną częścią ogrodu i pełni w nim różne funkcje. Może być zielonym otoczeniem domu, tłem dla roślin na rabatach, miejscem do zabaw czy gry w piłkę dla dzieci lub terenem wypoczynku dla całej rodziny. Z tego względu, aby trawnik odpowiednio spełniał swoją rolę, musi być odpowiednio wykonany, a mieszanki traw dobrane zgodnie z przeznaczeniem i planowaną intensywnością użytkowania trawnika.

Zakładanie trawnika

Najlepszym terminem zakładania trawnika jest okres od połowy kwietnia do końca maja lub czas od drugiej połowy sierpnia do końca września. Temperatura jest wtedy najbardziej optymalna dla kiełkowania nasion - jest ciepło, ale nie upalnie. Zwykle w tym okresie gleba jest też odpowiednio wilgotna. Zakładanie trawnika jest możliwe również w czerwcu czy lipcu, ale wtedy trzeba pamiętać o regularnym nawadnianiu. Kiełkujące nasiona traw są bardzo wrażliwe na suszę i nawet krótkotrwały brak wody może zniszczyć młode siewki.

Przygotowanie podłoża

Przygotowanie podłoża pod trawnik jest bardzo ważnym etapem i to od niego w dużej części zależy, czy nasza darń będzie w przyszłości piękna, gęsta i zielona. Zaczynamy od usunięcia wszelkiego rodzaju kamieni, gałęzi i śmieci. Jeżeli trawnik zakładamy na terenie po budowie, należy zwrócić szczególną uwagę na dokładne oczyszczenie powierzchni z wszystkich resztek materiałów budowlanych, wapna, cementu itp. Następnym krokiem jest pozbycie się chwastów jednorocznych i wieloletnich. Najłatwiejszym sposobem jest zastosowanie nalistnych herbicydów nieselektywnych, które zniszczą i części naziemne, i korzenie chwastów. Chwasty najłatwiej opryskać za pomocą plecakowego lub naramiennego opryskiwacza. Ten sposób odchwaszczania jest również najbardziej efektywny. Na terenach bardzo mocno zachwaszczonych dobrze jest odczekać jakiś czas po pierwszym zabiegu i gdy teren znów zacznie się zielenić, oprysk powtórzyć.

źródło: www.marolex.pl

Jeżeli nie chcemy w naszym ogrodzie używać herbicydów, pozostaje nam mechaniczne usunięcie chwastów. Jest ono jednak dużo bardziej pracochłonne, dlatego polecane jest raczej przy niewielkich powierzchniach trawnika. Sposób ten jest nieco mniej efektywny niż oprysk, bo zawsze pewna część chwastów pozostanie w ziemi. Chcąc usunąć chwasty mechanicznie, najlepiej dokładnie przekopywać ziemię kawałek po kawałku za pomocą wideł ogrodniczych lub szpadla i ręcznie wybierać wszystkie kłącza i korzenie. Szczególnie dokładnie trzeba usuwać kłącza perzu, który, podobnie jak trawa, jest rośliną jednoliścienną, więc nie będzie możliwości usunięcia go w przyszłości za pomocą oprysku.

Bardzo ważną sprawą przed założeniem trawnika jest - jeśli to konieczne - odwodnienie terenu. Jeżeli teren jest podmokły, warto przed zasianiem trawnika wykonać drenaż. Można zrobić to rozkładając na głębokości około 30 cm około pięciocentymetrową warstwę drenażową z piasku i żwiru. Na większych terenach odwodnienie wykonuje się za pomocą rur drenażowych.

Po oczyszczeniu terenu i usunięciu chwastów należy sprawdzić, czy podłoże, na którym będziemy zakładać nasz trawnik, jest odpowiednie. W tym celu trzeba przede wszystkim sprawdzić za pomocą kwasomierza glebowego. Trawnik najlepiej rośnie na podłożu lekko kwaśnym, o pH 6,0-6,5. Jeśli pH jest niższe niż 5,5, trzeba odkwasić glebę za pomocą nawozu wapniowego, najlepiej w postaci pylistej, ponieważ ma szybsze działanie. W przypadku pH wyższego niż 6,5 musimy zastosować nawóz zakwaszający (na przykład siarczan amonu) lub kwaśny torf.

Po sprawdzeniu pH musimy określić, jaki rodzaj gleby mamy na terenie przeznaczonym pod trawnik. Jeżeli podłoże jest gliniaste, dobrze jest dodać warstwę piasku i dokładnie wymieszać go z wierzchnią warstwą gleby. Zwiększy to przepuszczalność podłoża. Na glebach piaszczystych odwrotnie - można dodać warstwę cięższej, gliniastej ziemi, która ułatwi zatrzymywanie wilgoci w glebie. Jeżeli nie ma potrzeby dodawania dodatkowych warstw podłoża, glebę należy przekopać za pomocą szpadla lub uprawić kultywatorem. Na terenach po budowie, gdzie górna, urodzajna warstwa gleby zwykle została usunięta lub zniszczona, dobrze jest rozsypać sporą warstwę urodzajnej ziemi. Warto również przed siewem zastosować specjalny nawóz, przeznaczony do wzbogacenia gleby pod nowo zakładany trawnik. Nawóz taki należy wymieszać z ziemią na głębokość kilku centymetrów.

Gotowe podłoże do zakładania i regeneracji trawnika

Gotowe podłoże do zakładania i regeneracji trawnika

źródło: www.substral.pl

Gdy podłoże jest już przygotowane, musimy dokładnie wyrównać powierzchnię naszego trawnika. Najlepiej zrobić to za pomocą grabi i wału. Powierzchnię grabimy, a następnie wałujemy wałem. Wtedy zaczynają być widoczne nierówności, które znowu wyrównujemy grabiami. Jeżeli chcemy uzyskać idealnie równą powierzchnię, zabieg ten zwykle trzeba powtórzyć kilkukrotnie. Aby dokładnie wyrównać powierzchnię na niewielkim terenie, można użyć deski. W tym celu delikatnie dociskamy ją do podłoża po kolei na całej powierzchni, a wtedy łatwo możemy zobaczyć, gdzie jeszcze pozostały nierówności i usunąć je.

Siatki przeciwko kretom

Kopce kretów są bardzo często niechcianą ozdobą naszego trawnika. Aby ich uniknąć, warto przed założeniem trawnika pomyśleć o położeniu na całej jego powierzchni siatki przeciwko kretom. Na rynku ogrodniczym dostępnych jest wiele rodzajów siatek, o różnej grubości i różnej wielkości oczek. Siatkę układamy na głębokości około 5-7 cm, na łączeniach stosując spore, kilkucentymetrowe zakładki. Tak ułożona siatka uniemożliwia kretom przebicie się na powierzchnię trawnika i zabezpiecza go przed zniszczeniem.

Wybór nasion

Wybór odpowiedniej mieszanki traw to kolejny, bardzo ważny etap zakładania trawnika. Na rynku dostępnych jest wiele mieszanek traw, różniących się przeznaczeniem. W każdej mieszance znajduje się kilka gatunków traw, dobranych w zależności od jej przeznaczenia. Dlatego przed wyborem mieszanki musimy wiedzieć, jakie będzie przeznaczenie naszego trawnika. Inną mieszankę wybierzemy na trawnik intensywnie użytkowany, inną na ozdobny. Ważne jest też miejsce, w którym zakładamy trawnik, czyli to, na jakiej glebie ma rosnąć oraz czy miejsce to jest nasłonecznione, czy zacienione. W mieszankach trawnikowych najczęściej stosowane są nasiona życicy, wiechliny i kostrzewy (czerwonej, owczej, trzcinowej). Każda z nich ma cechy, które sprawiają, że nadaje się na różne stanowiska - poszczególne trawy różnią się siłą wzrostu, sposobem krzewienia, odpornością na warunki atmosferyczne i na deptanie. Oto krótka charakterystyka traw najczęściej spotykanych w mieszankach trawnikowych:

Życica trwała - rajgras angielski (Lolium perenne) to trawa o silnym systemie korzeniowym, która po wysianiu szybko kiełkuje, szybko rośnie i dzięki temu doskonale nadaje się na trawniki intensywnie użytkowane. Niestety jest wrażliwa na przemarzanie, ale ma za to duże zdolności regeneracyjne. Wymaga częstego koszenia, bardzo dobrze znosi niskie koszenie.

Wiechlina łąkowa (Poa pratensis) to trawa niska, wolno rosnąca, która silnie się rozkrzewia i dobrze zimuje w naszych warunkach klimatycznych. Dosyć późno kiełkuje - dopiero po trzech tygodniach od wysiewu. Niezbyt dobrze znosi zacienienie, dlatego mieszanki przeznaczone do miejsc zacienionych nie powinny zawierać więcej niż 10% jej nasion. Jest za to bardzo odporna na deptanie i dobrze znosi niskie koszenie.

Wiechlina zwyczajna (Poa pratensis) - rośnie silnie, dobrze znosi mrozy, ale jest wrażliwa na suszę. Dobrze rośnie na stanowiskach słonecznych, ale może też rosnąć w miejscach lekko zacienionych.

Kostrzewa czerwona rozłogowa (Festuca rubra rubra) jest nisko rosnącą trawą, która bardzo dobrze znosi częste, niskie koszenie. Jest wytrzymała, dobrze znosi niekorzystne warunki atmosferyczne - nawet podczas suszy długo utrzymuje zieleń. Może rosnąć w miejscach lekko zacienionych. Jest umiarkowanie odporna na deptanie.

Kostrzewa czerwona kępowa (Festuca rubra commutata) jest niska, rośnie wolno, a przy częstym koszeniu tworzy zwartą, wyrównaną, soczysto-zieloną darń. Znosi okresową suszę, może również rosnąć w półcieniu.

Kostrzewa owcza (Festuca ovina) to trawa bardzo niska, o słabo rozwiniętym, płytkim systemie korzeniowym. Nie jest odporna na deptanie, nie lubi też częstego koszenia. Dobrze rośnie na glebach piaszczystych i suchych, preferuje stanowiska słoneczne.

Kostrzewa trzcinowa (Festuca arundinacea) - wysoka, odporna na niesprzyjające warunki atmosferyczne, nie przemarza. Bardzo dobrze znosi zarówno okresowe przesuszenie, jak i zalanie. Jest bardzo odporna na deptanie, dlatego dobrze sprawdza się w mieszankach sportowych. Wymaga jednak dość częstego koszenia.

Mietlica psia (Agrostis canina canina) - nie przemarza, ale jest wrażliwa na suszę - lepiej rośnie na glebach wilgotnych. Może rosnąć w miejscach umiarkowanie zacienionych.

Mieszanki trawnikowe

Dostępne na rynku ogrodniczym mieszanki traw możemy podzielić na dwie grupy: mieszanki gazonowe i pastewne. Mieszanki pastewne na trawniki się nie nadają, ponieważ słabo się krzewią i wytwarzają zbyt dużo masy roślinnej. Na trawniki przydomowe i tereny zielone zwykle wykorzystywane są mieszanki gazonowe. Trawniki ogólnie podzielić możemy na ozdobne i użytkowe, i na każdy z tych rodzajów wybieramy mieszankę traw o cechach charakterystycznych dla danego trawnika. W zależności od warunków glebowych i nasłonecznienia terenu, który zamierzamy obsiać trawą mamy do wyboru szereg różnego rodzaju specjalnych mieszanek trawnikowych.

Mieszanki trawnikowe na trawniki ozdobne

Trawniki ozdobne zakładane są na terenach mało użytkowanych, więc mieszanki traw tego typu nie są zbyt odporne na deptanie. Na trawniki ozdobne wybieramy zwykle mieszanki dekoracyjne. Tworzą one trawnik delikatny, miękki, ale źle znoszący deptanie. Jest on za to doskonałym tłem dla rabat kwiatowych. Tworzy darń delikatną i miękką, która dobrze znosi częste, niskie koszenie.

Trawa dekoracyjna

Nasiona trawy dekoracyjnej

źródło: biopon.pl

Mieszanki trawnikowe na trawniki użytkowe

Trawniki użytkowe zakładamy w miejscach, które mają być intensywnie użytkowane, więc nasiona traw są w mieszankach przeznaczonych na trawniki użytkowe są zwykle dobrane tak, by trawnik był odporny na deptanie. Zwykle na trawniki użytkowe wybieramy mieszanki rekreacyjne i sportowe. Nasiona traw tych mieszanek dobrane są w taki sposób, żeby stworzyć zwartą, mocną darń. Trawnik jest wtedy bardzo wytrzymały, odporny na deptanie. Trawy wchodzące w skład mieszanki sportowej powinny szybko rosnąć i mieć duże zdolności regeneracyjne.

Trawa rekreacyjna

Nasiona trawy rekreacyjnej

źródło: www.granumfn.pl

Na rynku ogrodniczym dostępne są również mieszanki uniwersalne, tworzące trawnik ozdobno-użytkowy, wystarczająco odporny na deptanie i dobrze znoszący niskie koszenie. Takie mieszanki przydatne są w ogrodach, w których przeznaczenie trawnika może się z czasem zmieniać, lub gdy do końca nie wiemy, czy nasz trawnik będzie intensywnie użytkowany, czy raczej ma być tylko ozdobą i tłem dla roślin.

Trawa uniwersalna

Nasiona trawy uniwersalnej

źródło: biopon.pl

Mieszanki trawnikowe specjalne

Mieszanki na tereny suche

Przeznaczone są na trawniki zakładane w nieco gorszych warunkach środowiskowych, na przykład w miejscach mocno nasłonecznionych lub narażonych na okresowe przesychanie. Nasiona są dobrane w taki sposób, żeby trawnik był mniej wrażliwy na warunki stresowe i zadarnił powierzchnię nawet na słabych, piaszczystych glebach. Oprócz podstawowych gatunków traw są tu więc również gatunki mało wymagające i bardzo odporne, na przykład kostrzewa trzcinowa.

Trawa dekoracyjna na gleby suche

Nasiona trawy dekoracyjnej na gleby suche

źródło: www.granumfn.pl

Mieszanki do miejsc zacienionych

Nadają się do wysiewania na terenach mniej nasłonecznionych lub częściowo zacienionych. Mogą być stosowane w parkach czy na trawnikach osiedlowych. Ze względu na różnorodność zastosowanych w nich kostrzew możemy taką mieszankę wysiać nawet na gruntach słabszych i okresowo suchych. Trawnik z takiej mieszanki rośnie dosyć wolno i nie wymaga intensywnej pielęgnacji. Dobrze znosi też niekorzystne warunki atmosferyczne, takie jak susza latem czy duże mrozy zimą.

Trawa w miejsca zacienione

Nasiona trawy w miejsca zacienione

źródło: biopon.pl

Mieszanki renowacyjne

Przeznaczone są do uzupełniania ubytków w już istniejących trawnikach. Za jej pomocą możemy odbudować uszkodzone fragmenty trawnika, które powstały przez niekorzystne warunki atmosferyczne (na przykład mróz czy suszę), na skutek chorób, a czasem podczas prowadzonych w ogrodzie prac budowlanych. Zwykle w skład takich mieszanek wchodzą nasiona traw szybko kiełkujących i rosnących, aby w krótkim czasie skutecznie wypełnić puste miejsca w murawie. Często zawierają również domieszkę nawozu azotowego.

Trawa renowacyjna

Nasiona trawy renowacyjnej

źródło: biopon.pl

Mieszanki kwiatowo-łąkowe

Są to mieszanki przeznaczone do tworzenia tak zwanych łąk kwietnych w ogrodach. Oprócz nasion traw zawierają one nasiona kwiatów łąkowych i ziół polnych. Łąki takie nie wymagają częstego koszenia, kosi się je zwykle tylko raz lub dwa razy w ciągu sezonu. Idealnie sprawdzają się nawet na słabych glebach. Mogą być stosowane jako wypełnienie dalszych części dużych ogrodów, których nie mamy czasu kosić i pielęgnować.

Trawa z kwiatami

Nasiona trawy z kwiatami

źródło: www.granumfn.pl

Wysiew trawy

Po przygotowaniu podłoża i wybraniu odpowiedniej mieszanki traw przystępujemy do wysiania nasion. Na siew najlepiej wybrać dzień bezwietrzny i pogodny. Na suchym podłożu łatwiej będzie rozprowadzić nasiona. Trawę możemy wysiewać ręcznie lub za pomocą siewnika. Ilość wysianych nasion zależy od rodzaju mieszanki, ale zwykle kilogram trawy wystarcza na około 30-40 m2 trawnika. Wysianie odpowiedniej ilości nasion jest ważne. Zbyt mała ilość nasion sprawi, że trawnik będzie zagęszczał się bardzo powoli i w pustych miejscach będą kiełkować i rosnąć chwasty. Z kolei zbyt dużo nasion może spowodować, że rośliny będą ze sobą konkurować, a mając zbyt mało miejsca, będą rosły słabo i będą podatne na choroby. Jeżeli chcemy mieć pewność, że wysiejemy odpowiednią ilość nasion na daną powierzchnię, można podzielić powierzchnię trawnika na mniejsze części. Ponieważ w mieszankach zwykle znajdują się nasiona o różnym ciężarze, dlatego trzeba wymieszać je przed siewem, a dodatkowo mieszać je co jakiś czas w trakcie siewu. Nasiona najlepiej jest wysiewać metodą krzyżową, czyli wysiać nasiona wzdłuż i w poprzek terenu. Ponieważ nasiona traw są bardzo lekkie, aby ułatwić sobie siew, można wymieszać je z piaskiem. Po wysianiu nasiona dobrze jest przykryć cienką warstwą gleby. W tym celu delikatnie zagrabiamy powierzchnię trawnika plastikowymi grabkami, tak, aby nie przesuwać zbytnio nasion, a tylko delikatnie przykryć je ziemią. Można również przysypać nasiona cienką, około centymetrową warstwą urodzajnej ziemi. Po zasianiu trawy teren trzeba dokładnie udeptać lub zwałować, dzięki temu nasiona zostaną dobrze dociśnięte do podłoża i zapobiegnie to ich wypukiwaniu w czasie podlewania, a także ułatwi podsiąkanie wody.

Siewnik rzędowy

Siewnik rzędowy

źródło: www.wolf-garden.pl

Trawnik z rolki

Trawnik z rolki to najszybszy sposób założenia trawnika. Możemy zakładać go w dowolnej porze roku, od marca do października. Trawniki z rolki są produkowane, podobnie jak mieszanki trawnikowe, z różnych nasion traw, w zależności od przeznaczenia. Mogą to być trawniki sportowe, gazonowe lub uniwersalne. Podłoże pod trawnik z rolki przygotowujemy tak samo, jak pod trawnik z siewu. Tuż przed położeniem trawnika dobrze jest lekko zruszyć górną warstwę gleby i delikatnie ją podlać. Pomoże to trawie szybciej się ukorzenić. Rolki produkowane są w różnych wymiarach, w zależności od producenta, ale pamiętajmy, żeby zawsze układać je równo i ściśle obok siebie. Najlepiej układać je naprzemiennie. Trawę z rolki łatwo jest ciąć, więc bez problemu można układać nawet nieregularne powierzchnie, przecinając dokładnie nożem fragmenty trawnika i wycinając odpowiednie kształty. Po ułożeniu całego trawnika należy dokładnie zwałować całą powierzchnię, aby dobrze docisnąć trawnik do podłoża. Trawnik z rolki jest gotowy do użytkowania po około czterech tygodniach.

Pielęgnacja po siewie

Zarówno po siewie, jak i po ułożeniu trawnika z rolki, bardzo ważne jest regularne zraszanie naszego trawnika. W przypadku trawnika z siewu odpowiednia wilgotność zapewnia prawidłowe kiełkowanie nasion i wzrost trawy, a trawnikowi z rolki ułatwia ukorzenienie się.

Pierwsze koszenie

Pierwsze koszenie trawnika z siewu wykonujemy, gdy trawa osiągnie wysokość około 10 cm. Trawę z rolki pierwszy raz powinniśmy skosić po około 4 tygodniach od położenia. Przed pierwszym koszeniem można trawę lekko zwałować. Trawę kosimy niezbyt nisko, skracając ją o około 3-4 cm. Należy pamiętać o tym, żeby noże kosiarki były ostre - tępe noże mogą poszarpać delikatne źdźbła trawy i osłabić je.

Pielęgnacja trawnika

Kondycja i uroda naszego trawnika zależy w dużym stopniu od sposobu jego pielęgnacji. Jeżeli zabiegi pielęgnacyjne będziemy wykonywać starannie i w odpowiednim czasie, będziemy mogli przez długie lata cieszyć się piękną, gęstą i zieloną murawą.

Aeracja

Po pewnym okresie użytkowania naszego trawnika murawa staje się zbita i zaczyna tworzyć się na niej filc, który utrudnia dostęp powietrza i wody do korzeni trawy. Aby temu zapobiec, należy pamiętać o regularnym napowietrzaniu trawnika. Napowietrzanie, czyli inaczej aeracja jest to zabieg, który ma za zadanie rozluźnienie gleby w taki sposób, by do korzeni łatwo mogło dotrzeć powietrze. Poprawia też przenikanie do nich wody i nawozów. Dzięki temu trawa lepiej rośnie, zwiększa się powierzchnia jej korzeni, a to z kolei poprawia odporność trawy na deptanie i jej zdolności regeneracyjne. Napowietrzanie pierwszy raz należy wykonać w drugim roku od wykonania trawnika. Aerację obowiązkowo należy wykonać wczesną wiosną, dobrze jest również powtarzać zabieg w trakcie sezonu, zwłaszcza jeśli trawnik założony jest na dość gliniastym, mało przepuszczalnym podłożu. Wtedy przed zabiegiem należy trawę nisko skosić i dobrze podlać, a następnie poczekać, aż powierzchnia trawnika wyschnie, a woda wsiąknie w ziemię. Powierzchnia trawnika ma być sucha, a warstwa tuż pod darnią wilgotna. Zabieg napowietrzania polega na wykonaniu wielu drobnych otworów na powierzchni trawnika. Jest kilka sposobów na napowietrzenie murawy. W niewielkim ogrodzie można ponakłuwać trawnik widłami lub użyć specjalnych sandałów z kolcami. Chodząc po trawniku w takich butach spowodujemy, że powstanie w nim mnóstwo niewielkich otworów. Można użyć również wału, na który nakładamy specjalne kolce i wałujemy nim powierzchnię trawnika. W tym przypadku dodatkową zaletą jest to, że równocześnie z aeracją, dociskamy trawnik do podłoża. Gęstość otworów w podłożu zależy od tego, na jakiej glebie założony został trawnik - na podłożach zbitych potrzeba ich więcej niż na luźniejszych. W przypadku większych powierzchni warto użyć aeratora - na rynku ogrodniczym dostępnych jest wiele modeli aeratorów, zarówno elektrycznych, jak i spalinowych.

Aerator elektryczny

Aerator elektryczny

źródło: www.gardena.com

Aerator sandałowy

Aerator sandałowy

Widły ogrodnicze (szerokozębne)

Widły ogrodnicze (szerokozębne)

źródło: www.big-ogrod.pl

Wertykulacja

Po całym sezonie koszenia trawnika na jego powierzchni powstaje warstwa tak zwanego filcu, czyli martwych źdźbeł trawy. Gdy warstwa ta jest zbyt duża, murawa staje się zbita, trawa nie chce już tak łatwo regenerować się po zimie, a po deszczu na trawniku tworzą się kałuże i woda długo nie wsiąka w ziemię. Należy wtedy wykonać wertykulację trawnika. Polega ona na wykonaniu w darni pionowych nacięć na głębokość około 7-8 cm, które ułatwiają usunięcie filcu i mchów. Zabieg ten zapewnia też trawie lepszy dostęp światła, wody i powietrza, powstaje miejsce dla młodych pędów, darń szybciej rozkrzewia się i zieleni. Zabieg wertykulacji na niewielkim trawniku możemy wykonać ręcznie, używając specjalnych grabi ogrodniczych o ostrych zębach lub ręcznego wertykulatora. Na większych powierzchniach lepiej skorzystać z wertykulatora mechanicznego, elektrycznego lub spalinowego. Po nacięciu darni trzeba dokładnie wygrabić i usunąć filc, mech i obumarłe części roślin. Wertykulację powinno się wykonywać raz do roku, najlepiej wczesną wiosną. Po raz pierwszy zabieg przeprowadzamy w drugim roku od założenia trawnika. Bezpośrednio po zabiegu murawa zwykle nie wygląda ładnie, ale nie należy się tym martwić, ponieważ trawa szybko się zregeneruje, a dzięki wertykulacji będzie silna i zdrowa.

Wertykulator elektryczny

Wertykulator elektryczny

źródło: www.gardena.com

Wertykulator na kółkach

Wertykulator na kółkach

Piaskowanie

Zabieg piaskowania warto wykonać, gdy trawnik założony jest na dość ciężkim, nieprzepuszczalnym podłożu. Przeprowadza się go po aeracji trawnika. Powstałe podczas napowietrzania otwory zasypuje się piaskiem. Piasek rozluźnia glebę, poprawia jej strukturę, co ułatwia dostęp powietrza i wody do głębszych warstw korzeni, co korzystnie wpływa na ich rozwój, a przez to na kondycję murawy. Najlepszy jest piasek średnioziarnisty i musi być suchy, co pozwoli na łatwe i równomierne rozprowadzenie go po trawniku. Metr sześcienny piasku powinien wystarczyć na piaskowanie około 1000 m2 trawnika.

Nawadnianie

Trawy korzenią się na głębokości około 10-15 cm, dlatego powinniśmy tak podlewać murawę, aby zapewnić przenikanie wody właśnie na taką głębokość. Najlepsze efekty daje rzadkie, ale obfite podlewanie trawnika, raz - dwa razy w tygodniu. Codzienne podlewanie nie jest korzystne, ponieważ wtedy trawy korzenią się płytko i są mniej odporne na brak wody. Jeśli zdarzy się, że nie będziemy mogli przez pewien czas zapewnić murawie odpowiedniego podlewania, płytko ukorzeniona trawa szybciej wyschnie. Zbyt częste podlewanie zwiększa podatność traw na choroby grzybowe, ułatwia również rozwój mchom.

nawadnianie roślin w ogrodzie Więcej informacji o prawidłowym nawadnianiu roślin w ogrodzie znajdziesz tutaj.

Nawożenie

Prawidłowe nawożenie zapewnia trawnikowi zdrowy, piękny wygląd przez cały sezon. Dobrze dokarmiona trawa jest silna, odporna na deptanie, lepiej też znosi suszę. Nawóz powinien dostarczyć trawie wszystkich potrzebnych do odpowiedniego wzrostu i rozwoju makro - i mikroelementów. Podstawowe, niezbędne trawie składniki to azot, fosfor i potas, a także wapń, magnez i żelazo. Jeżeli chcemy dostarczyć murawie dokładnie tych składników, których potrzebuje, powinniśmy zbadać odczyn jej skład, i zastosować odpowiedni rodzaj nawożenia. Nawożenie trawników możemy podzielić na podstawowe i pogłówne. Podstawowe jest stosowane przy zakładaniu trawników, najlepiej w czasie przygotowywania gleby pod siew. Pielęgnacyjne stosowane jest na darń już w kolejnych latach użytkowania trawnika. Musi być systematyczne, ponieważ trawa ma płytki system korzeniowy, a składniki pokarmowe często są wypłukiwane do głębszych warstw gleby zarówno w czasie deszczu, jak i podlewania. Pierwsze nawożenie wykonujemy wiosną, gdy temperatura nie spada poniżej 5 stopni, po wygrabieniu darni lub po pierwszym koszeniu. Dawki nawozu zależą od rodzaju gleby, na której rośnie trawa oraz od intensywności koszenia.

pH

Najlepiej, gdy wynosi około 6,0 - 6,5. Odczyn gleby warto wyregulować przy zakładaniu trawnika - można wtedy użyć nawozu wapniowego w postaci pylistej, który działa szybciej od granulowanego. Należy wtedy wymieszać go z górną warstwą gleby. To, czy istniejący trawnik wymaga wapnowania, możemy określić, badając odczyn gleby za pomocą miernika pH. Jeśli jest niższe, gleba jest zbyt kwaśna i warto użyć wapna nawozowego, by podnieść pH podłoża. Na trawnik istniejący lepiej użyć wapna granulowanego. Jego aplikacja jest dużo łatwiejsza niż pylistego, bo na trawniku nie mamy możliwości wymieszania wapna z glebą i nawóz pylisty będzie się pylił. W przypadku wapna granulowanego nie ma tego problemu, a dodatkowo będzie się ono stopniowo uwalniało do gleby. Jednak nawożenia pogłównego wapnem nie należy wykonywać zbyt często, ponieważ trawy lepiej rosną na glebach lekko kwaśnych. Na glebach lekkich zwykle wykonuje się je co 3-4 lata mniejszymi dawkami, na glebach cięższych co 5-6 lat, ale w większych dawkach. W przypadku nawożenia pogłównego lepiej sprawdzą się nawozy granulowane, które najwygodniej jest rozsiać za pomocą siewnika. Zapewni on równomierne wysianie nawozu na całej powierzchni trawnika.

Nawozy organiczne

Możemy je stosować przez cały sezon wegetacyjny o każdej porze. Może to być granulowany obornik lub płynny humus active. Można też rozsypać na powierzchni trawnika rozłożony, sypki kompost lub wermikompost.

Nawozy mineralne

Można stosować je przez cały sezon wegetacyjny. Niektóre przeznaczone są do stosowania o określonej porze roku, na przykład wiosną lub jesienią. Dostępne na rynku ogrodniczym są nawozy jedno-, dwu- lub wieloskładnikowe. Pamiętajmy, że ostatnie nawożenie nawozami azotowymi przeprowadzamy najpóźniej w połowie sierpnia. We wrześniu lub październiku możemy zasilać trawę specjalnym nawozami jesiennymi o niskiej zawartości azotu, z przewagą potasu. Nawozy te nie stymulują już trawy do wzrostu, a zwiększają jej odporność na przemarzanie. Nawozy mineralne można rozsypać ręcznie, ale dużo lepsze efekty daje użycie siewnika do nawozów, który zapewni nam równomierne rozsypanie nawozu.

Nawóz na trawnik

Nawóz na trawnik

źródło: www.nawozyogrodnicze.pl

Nawozy specjalistyczne

Nawozy o przedłużonym działaniu - charakteryzujące się tym, że zawarte w nich składniki dzięki specjalnym formułom uwalniane są do gleby stopniowo. Do wyboru są nawozy trzymiesięczne lub sześciomiesięczne. Nawozy długodziałające mają tę zaletę, że uwalniając się powoli, nie uszkadzają źdźbeł, nie pozwalają też trawie zbyt silnie rosnąć.

Nawozy interwencyjne dolistne - bardzo skuteczne, przydatne do szybkiego dostarczenia trawnikowi brakujących składników.

Nawóz interwencyjny

Nawóz interwencyjny do trawnika

źródło: www.substral.pl

Przy każdym rodzaju nawożenia należy przestrzegać kilku zasad. Nie można wysiewać nawozów na wilgotną trawę, bo mogą one poparzyć ją. Najlepiej wysiewać nawóz bezpośrednio po koszeniu - działa wtedy najskuteczniej. Należy również uważać, by nie przenawozić trawnika, ponieważ jest to równie niekorzystne, jak brak nawożenia. Trawa staje się wtedy nieodporna na deptanie, jest również częściej atakowana przez choroby i szkodniki.

Koszenie

Jest to zabieg, który wykonujemy w trakcie sezonu najczęściej, dlatego ważne jest, by wykonywać go prawidłowo. Przede wszystkim ważne jest regularne koszenie - najlepiej co 7-10 dni. Zbyt rzadko koszona trawa staje się rzadka i wybujała. Regularne koszenie zapewnia prawidłowe krzewienie się trawy i zagęszczanie się murawy, w znaczny sposób ogranicza też wzrost chwastów. Bardzo istotna jest również wysokość koszenia. Podczas jednego koszenia nie powinno się skracać trawy bardziej, niż o jedną trzecią wysokości. Jeśli trawa zbyt wyrosła i potrzebuje większego skrócenia, warto podzielić koszenie na dwa etapy i skosić trawę dwukrotnie w dwu-trzydniowym odstępie, za każdym razem skracając ją o 1/3 wysokości. Latem, gdy panują upały lub susza, trawę kosimy rzadziej i na większą niż zwykle wysokość, bo zbyt nisko przycięta trawa łatwiej wysycha. Ważnym elementem jest odpowiednia kosiarka z ostrymi nożami. Tępe noże mogą sprawić, że końcówki trawy będą poszarpane i zaczną zasychać, a trawnik straci ładny wygląd.

Do koszenia niewielkiego trawnika wystarczy ręczna kosiarka bębnowa lub mała kosiarka elektryczna. Na większych powierzchniach lepiej sprawdzi się kosiarka spalinowa, najlepiej z napędem. W miejscach trudniej dostępnych, tam, gdzie nie możemy dojechać kosiarką, musimy trawę wykosić za pomocą podkaszarki. Natomiast do wykoszenia trawy wzdłuż obrzeży oddzielających trawnik od rabat z roślinami doskonale sprawdzają się nożyce do trawy - na małych powierzchniach wystarczą ręczne, na większych idealne będą akumulatorowe.

Trawę kosimy do momentu, kiedy przestanie rosnąć, pamiętając, że ostatnie koszenie przed zimą powinno być wykonane na nieco większą wysokość - około 5 - 6 cm.

Uzupełnianie ubytków

Czasem zdarza się, że nawet na starannie pielęgnowanym trawniku fragmenty trawy żółkną i giną, a na murawie pojawiają się puste się miejsca. Często dzieje się tak po zimie, gdy na trawniku zbyt długo leży śnieg, co sprzyja rozwojowi chorób grzybowych, głównie tak zwanej pleśni śniegowej. Puste miejsca powstają również czasem po zabiegu wertykulacji. Wtedy musimy uzupełnić ubytki w trawniku, dosiewając trawę. Najlepiej użyć do tego specjalnej mieszanki trawnikowej przeznaczonej do regeneracji, o tak dobranym składzie, by nasiona szybko kiełkowały, a trawa w krótkim czasie zagęściła się i pokryła puste miejsca. W miejscach, gdzie dosiewamy trawę, ziemię należy wcześniej delikatnie zruszyć, a następnie wyrównać. Po wysianiu nasion glebę wałujemy i podlewamy.

Odchwaszczanie

Jeżeli chcemy zapobiec wzrostowi chwastów w trawniku, dobrze jest odchwaścić dokładnie podłoże jeszcze przed jego założeniem. Gdy trawa już urośnie i stworzy zwartą darń, już bardzo duże znaczenie ma odpowiednia pielęgnacja trawnika. Odpowiednio i systematycznie przeprowadzane zabiegi pielęgnacyjne pozwolą nam utrzymać trawnik wolny od chwastów. Każdy z zabiegów pielęgnacyjnych ma wpływ na redukcję chwastów:

  • koszenie - wiele chwastów, zwłaszcza jednorocznych, nie lubi częstego koszenia, więc jeśli regularnie kosimy trawnik, z łatwością się ich pozbędziemy.
  • nawożenie - zwiększa dynamikę krzewienia i sprawia, że darń jest zwarta. Dzięki temu zapobiega nadmiernemu zachwaszczeniu, ponieważ zdrowe, silnie rosnące trawy utrudniają rozwój chwastom.
  • podlewanie - systematyczne podlewanie ma duże znaczenie zwłaszcza podczas przedłużającej się suszy, ponieważ wtedy kondycja traw osłabia się. Chwasty są zwykle mniej wrażliwe na susze niż trawa i mogą wtedy rosnąc znacznie silniej. Dodatkowo po pierwszych opadach deszczu chwasty regenerują się znacznie szybciej, niż trawa i na przesuszonym, osłabionym trawniku mogą szybko zając jej miejsce.
  • aeracja, wertykulacja, piaskowanie - regularne, prawidłowe wykonywanie tych zabiegów rozluźnia i napowietrza glebę, ułatwiając trawie krzewienie się i przyspieszając je, co korzystnie wpływa na jej rozrost i nie pozwala rozwijać się chwastom.

Jednak nawet mimo regularnych zabiegów pielęgnacyjnych, może zdarzyć się, że część chwastów wieloletnich, takich jak mlecz, babka czy koniczyna, nie daje się zwalczyć tak łatwo. Jeśli chcemy mieć murawę gładką i zieloną, bez chwastów, musimy je usunąć. Możemy zrobić to mechanicznie, wykopując chwasty wąską łopatką. Na rynku ogrodniczym są też dostępne specjalne wyrywacze do chwastów.

Wyrywacz do chwastów

Wyrywacz do chwastów

źródło: www.wolf-garden.pl

Można również wykonać oprysk przeciwko chwastom. Trawa jest rośliną jednoliścienną, więc do zwalczania chwastów stosujemy herbicydy selektywne. Ten sposób pozwoli nam pozbyć się chwastów dwuliściennych, jednak należy pamiętać, żeby stosując środki chwastobójcze, ściśle przestrzegać dawek i zaleceń podanych na etykiecie.
Chwastox Trio 540 SL

Chwastox Trio 540 SL

źródło: www.bros.pl

Starane Trawniki

Starane Trawniki

źródło: www.sumin.pl

A możemy także po prostu pozostawić stokrotki, mlecze i koniczynę - jeśli nie zależy nam na idealnym, równiutkim trawniku, kwitnące w nim rośliny będą wyglądały kolorowo i wdzięcznie.

Mech w trawniku

Na wielu trawnikach dużym problemem może stać się mech. Jest to bardzo uporczywy chwast, a jego zwalczenie jest bardzo trudne. Najlepiej więc zapobiegać jego pojawieniu się i zwrócić uwagę na to, co może ułatwić mu rozwój. Na jego pojawienie się może wpływać kilka czynników:

  • nieodpowiednie pH gleby - mech pojawia się na zbyt kwaśnej glebie, należy więc wtedy odkwasić ją, wapnując powierzchnię trawnika i stosując nawozy zawierające wapń
  • zbyt mocno ubita, gliniasta i mało przepuszczalna gleba - w tym przypadku należy rozluźnić glebę, stosując zabiegi aeracji, wertykulacji i piaskowania
  • nadmierne nawożenie lub jego brak - musimy określić, jakich składników brakuje trawie i dostarczyć je w postaci odpowiednich nawozów, lub - w przypadku przenawożenia - zrezygnować z niego zupełnie na jakiś czas
  • nadmierne zbicie darni i obecność filcu - należy wykonać zabiegi aeracji i wertykulacji
  • zbyt duże zacienienie trawy - już na etapie zakładania trawnika należy wysiać odpowiednią mieszankę do miejsc zacienionych, w przypadku już istniejących trawników pozostaje usuwać mech i częściej wykonywać zabiegi wertykulacji i aeracji
  • zbyt duża wilgotność, nadmierne podlewanie - mech ma większe zapotrzebowanie na wodę niż trawa, więc duża wilgotność ułatwia mu rozwój - należy ograniczyć podlewanie i kontrolować wilgotność podłoża

Najlepiej jest nie dopuścić do pojawienia się któregokolwiek czynnika ułatwiającego rozwój mchu, jednak nie jest to łatwe i niestety często mech w którymś momencie na trawniku się pojawi. Jego zwalczanie wymaga zwykle zastosowania kilku środków zaradczych jednocześnie. Trzeba co jakiś czas ostrymi grabiami usuwać pojawiający się mech. Przydatne mogą być również specjalne nawozy, zawierające środki, które przeciwdziałają pojawianiu się mchu.

Nawóz do trawnika z mchem

Nawóz do trawnika z mchem

źródło: www.zchsiarkopol.pl

Czasem niezbędne może opryskanie trawnika specjalnym środkiem przeznaczonym do zwalczania mchów. Zwykle jednak, by ta metoda była skuteczna, opryski należy powtarzać opryski kilkukrotnie w trakcie sezonu.

Choroby i szkodniki trawników

Nawet prawidłowo założony i starannie pielęgnowany trawnik może czasem chorować. Choroby zwykle atakują murawy, które są osłabione mrozem, suszą lub innymi niekorzystnymi czynnikami atmosferycznymi. Rozwój chorób może być też spowodowany nieodpowiednią pielęgnacją - nieprawidłowym podlewaniem, nawożeniem czy koszeniem.

Do najczęstszych chorób traw należą:

  • rdza
  • żółta plamistość
  • zgorzel fuzaryjna
  • pleśń śniegowa
  • nitkowatość
  • mączniak prawdziwy
  • rizoktonioza
  • pałecznica traw
  • gorzel podstawy źdźbła
  • plamistość liści

Szkodniki występujące na trawnikach i niszczące je to:

  • krety
  • nornice
  • karczowniki
  • drutowce
  • pędraki
  • nicienie